Cuộc khủng hoảng ngân sách lần thứ 15 kể từ năm 1981 đang đến gần, khi Hạ viện (Cộng hòa) và Thượng viện (Dân chủ) không đồng thuận về dự luật chi tiêu. Trong bối cảnh này, Tổng thống Trump cảnh báo việc sa thải công chức liên bang, một động thái bị phe Dân chủ chỉ trích là “đe dọa” và nhằm mục đích thu hẹp quy mô chính phủ.
Bế Tắc Ngân Sách: Cuộc Chiến Sức Mạnh Giữa Hai Đảng
Chính phủ Mỹ đang đối mặt với nguy cơ đóng cửa một phần vào ngày 1/10/2025, do Quốc hội chưa thể phê duyệt ngân sách cho năm tài khóa mới (2026). Đây là một cuộc đối đầu gay gắt giữa hai đảng:
- Đảng Cộng hòa (Hạ viện) đã thông qua một dự luật tạm thời cấp ngân sách đến 21/11, nhưng dự luật này bị phe Dân chủ ở Thượng viện bác bỏ.
- Đảng Dân chủ (Thượng viện) yêu cầu bất kỳ dự luật ngân sách tạm thời nào cũng phải đi kèm với việc khôi phục các khoản cắt giảm gần đây đối với các chương trình chăm sóc sức khỏe.
Tình trạng bế tắc này cho thấy sự thiếu đồng thuận nghiêm trọng, đặt khoảng 1/4 trong tổng ngân sách 7 nghìn tỷ USD vào tình trạng vô định. Nếu chính phủ đóng cửa, hàng trăm ngàn công chức liên bang sẽ bị tạm nghỉ việc và nhiều chương trình không bắt buộc sẽ bị ảnh hưởng.
Chính phủ Mỹ đang ở bờ vực của cuộc khủng hoảng ngân sách lần thứ 15 kể từ năm 1981.
Cảnh báo sa thải: Chiến thuật đàm phán hay mục tiêu dài hạn?
Động thái của Nhà Trắng khi yêu cầu các cơ quan liên bang chuẩn bị cho việc sa thải công chức đã bị Lãnh đạo Thượng viện Chuck Schumer (Dân chủ) chỉ trích là hành động “đe dọa”. Giới phân tích cho rằng tuyên bố này có thể là một chiến thuật đàm phán của phe Cộng hòa, nhằm gây áp lực lên phe Dân chủ, đặc biệt khi tuyên bố của Nhà Trắng liên tục nhắc đến việc Dân chủ bác bỏ dự luật của Cộng hòa.
Tuy nhiên, động thái này cũng nằm trong chiến dịch rộng lớn hơn của Tổng thống Trump nhằm thu hẹp quy mô Chính phủ liên bang. Ông Trump đã khởi động chiến dịch sa thải 2,4 triệu công chức liên bang ngay sau khi nhậm chức, và khoảng 154.000 người đã chấp nhận các gói hỗ trợ và sẽ rời khỏi bảng lương trước ngày 1/10.
- Một cuộc khảo sát của Reuters/Ipsos cho thấy 55% người dân Mỹ ủng hộ việc thu hẹp quy mô chính phủ, một yếu tố có thể củng cố quyết tâm của Đảng Cộng hòa.
- Mặc dù luật liên bang không cho phép sa thải nhân viên trong thời gian đóng cửa, phe Dân chủ lo ngại ông Trump có thể lợi dụng cuộc khủng hoảng ngân sách để đẩy nhanh quá trình sa thải và cải tổ bộ máy hành chính.
Tác động của việc đóng cửa Chính phủ
Nếu chính phủ đóng cửa, các chức năng thiết yếu như An sinh xã hội, Medicare, thực thi pháp luật và kiểm soát không lưu vẫn sẽ tiếp tục. Tuy nhiên, nhiều cơ quan và dịch vụ khác sẽ bị đình trệ, và các tòa án liên bang thậm chí cảnh báo có thể hết tiền trong vòng một tuần.
Đối với nhà đầu tư và thị trường: sự bất ổn chính trị này có thể tạo ra tâm lý lo lắng và gây biến động ngắn hạn trên thị trường tài chính. Tuy nhiên, thị trường thường không phản ứng quá mạnh với việc đóng cửa tạm thời, trừ khi tình trạng này kéo dài quá lâu và ảnh hưởng đến việc công bố các dữ liệu kinh tế quan trọng. Theo dõi động thái của các nhà lãnh đạo Quốc hội trong những ngày tới là điều cần thiết để đánh giá rủi ro.
